10 علت کم و زیاد شدن فشار آب پمپ (همراه با روشهای عیب یابی)
کم و زیاد شدن فشارآب پمپ یکی از رایجترین مشکلاتی است که آپارتماننشینها با آن مواجه هستند. بسیاری از مشکلات از قبیل افت فشار، روشن و خاموش شدن مکرر و کم و زیاد شدن فشار اگر به موقع تشخیص داده شوند از خرابیهای جدی و هزینههای بیشتر پیشگیری میکند. به همین دلیل، آشنایی با اصول اولیه تعمیرات پمپ آب و انجام سرویسهای دورهای در نحوه عملکرد پمپ اهمیت زیادی دارد.
سرویس منظم پمپ کمک میکند وضعیت قطعات و اجزای سیستم پیش از ایجاد مشکل جدی بررسی شود. از طرف دیگر، شناخت علائم خرابی باعث میشود هنگام مشاهده نوسان فشار، بهجای تعویض عجولانه پمپ یا قطعات، بتوان علت اصلی مشکل را دقیقتر شناسایی کرد.
در ادامه، دلایل رایج نوسان فشار آب پمپ ساختمان را بررسی میکنیم و برای هر مورد توضیح میدهیم چطور میتوان آن را تشخیص و چه اقدامی برای رفع مشکل انجام داد.
| علائم | احتمال مشکل |
| پمپ سریع روشن خاموش میشود | منبع/کنترل فشار |
| فشار فقط با افزایش مصرف افت میکند | ظرفیت پمپ/افت مسیر |
| بدون مصرف پمپ روشن میشود | نشتی/شیر یکطرفه/کنترل فشار |
| پمپ روشن است ولی فشار کافی نیست | گرفتگی/ظرفیت/پمپ |
| فشارسنج رفتار غیرعادی دارد | سیستم کنترل فشار |
علت کم و زیاد شدن فشار آب پمپ چیست؟
نوسان فشار آب باعث میشود که فشار خروجی پمپ ثابت نماند مثلا هنگام دوش گرفتن، فشار آب برای چند ثانیه زیاد میشود و دوباره افت میکند، یا پمپ در فاصلههای کوتاه مرتب روشن و خاموش میشود. این مشکل همیشه به معنی خراب بودن خود پمپ نیست و میتواند از منبع تحت فشار، سیستم کنترل فشار، نشتی، شیر یک طرفه، مسیر مکش، گرفتگی یا حتی نوسان فشار آب ورودی ناشی شود. در سیستمهای تقویت فشار نیز تغییر فشار ورودی و تغییر میزان مصرف میتواند روی فشار خروجی اثر بگذارد.
دلایل کم و زیاد شدن فشار آب پمپ ساختمان
۱. کم بودن یا تنظیم نبودن فشار منبع تحت فشار
منبع با ایجاد یک ذخیره آب تحت فشار، تعداد دفعات روشن و خاموش شدن پمپ ساختمان را کاهش میدهد. اگر فشار اولیه آن نامناسب باشد یا دیافراگم یا تیوپ منبع آسیب دیده باشد، ممکن است فشار آب نوسان پیدا کند و پمپ با فاصلههای کوتاه روشن و خاموش شود.
نحوه بررسی فشار منبع
ابتدا برق پمپ آب را قطع کنید و فشار آب داخل سیستم را با باز کردن شیر تخلیه کنید، سپس فشار هوای منبع را از طریق والو آن با فشارسنج اندازه بگیرید. مقدار مناسب به نوع منبع و تنظیمات پرشر سوئیچ بستگی دارد و دستورالعمل سازنده منبع و پمپ اولویت دارد. بنابراین نباید یک عدد ثابت را برای همه پمپها در نظر گرفت. برای نمونه، در برخی سیستمهای دارای کلید کنترل فشار، فشار پیش شارژ منبع حدود ۲ PSI پایینتر از فشار وصل پمپ تنظیم میشود.
اگر هنگام بررسی والو منبع، بهجای هوا آب خارج شود، میتواند نشانه آسیبدیدگی دیافراگم یا تیوپ باشد.
۲. تنظیم نبودن یا خرابی پرشر سوئیچ
سوئیچ فشار وظیفه کنترل روشن و خاموش کردن پمپ بر اساس فشار سیستم را دارد. اگر تنظیمات آن بههم خورده باشد یا خود کلید دچار مشکل شده باشد، پمپ ممکن است بیش از حد کار کند یا بهصورت متناوب روشن و خاموش شود.
نحوه بررسی عملکرد سیستم کنترل فشار پمپ
هنگام مصرف آب، فشارسنج سیستم را زیر نظر بگیرید و ببینید پمپ در چه فشاری روشن و در چه فشاری خاموش میشود. اگر این نقاط با تنظیمات مورد انتظار سیستم مطابقت ندارند یا فشارسنج و عملکرد پمپ رفتار غیرعادی نشان میدهند، سیستم کنترل فشار باید بررسی شود.
باز کردن قاب سوئیچ فشار و بررسی ترمینالهای برق برای افراد غیرمتخصص توصیه نمیشود چرا که این بخش به برق شهر متصل است.
۳. وجود نشتی در لولهکشی یا تجهیزات
اگر در جایی از سیستم نشتی وجود داشته باشد، فشار آب بهتدریج کاهش پیدا میکند و در سیستمهای اتوماتیک ممکن است پمپ برای جبران این افت دوباره روشن شود. در نتیجه، کاربر ممکن است نوسان فشار یا روشن و خاموش شدن مکرر پمپ را مشاهده کند.
بررسی نشتی
تمام شیرهای آب و مصرفکنندهها را ببندید و چند دقیقه رفتار پمپ را بررسی کنید. اگر بدون مصرف آب پمپ دوباره روشن میشود، نشتی یکی از احتمالات مهم است.
کنتور آب نیز میتواند سرنخ خوبی بدهد، وقتی هیچ مصرفکنندهای در حال استفاده نیست، اگر کنتور همچنان جریان مصرف را نشان دهد، احتمال وجود نشتی بیشتر میشود. محلهای رایج شامل شیرآلات، اتصالات، شیلنگها، فلاشتانک و بخشهایی از لولهکشی است.
اگر پمپ بدون مصرف آب روشن میشود اما نشتی ظاهری پیدا نمیکنید، بررسی لولههای توکار و تجهیزات کنترلی باید توسط متخصص انجام شود.
۴. خرابی یا گیر کردن شیر یک طرفه
شیر یک طرفه از برگشت آب در مسیر جلوگیری میکند. اگر این شیر درست عمل نکند، بخشی از فشار سیستم بعد از خاموش شدن پمپ میتواند برگردد و فشار افت کند. در نتیجه پمپ برای جبران افت فشار دوباره فعال میشود.
شیوه بررسی عملکرد شیر یک طرفه
اگر فشار بعد از خاموش شدن پمپ بهسرعت پایین میآید و در همان زمان هیچ شیر آبی باز نیست، شیر یک طرفه یکی از قطعاتی است که باید بررسی شود. تشخیص قطعی معمولا با بررسی مسیر و خود شیر انجام میشود.
شیر را از نظر انسداد و سلامت مکانیزم داخلی بررسی کنید. اگر پاکسازی مسیر جریان مشکل را برطرف نکرد یا قطعه آسیب دیده باشد، تعویض آن لازم است.
۵. گرفتگی فیلتر، شیر یا مسیر عبور آب
رسوب، ذرات معلق و گرفتگی فیلتر یا بخشی از لوله میتواند دبی آب را کاهش دهد. در این شرایط ممکن است پمپ از نظر عملکرد روشن باشد، اما آب خروجی قدرت کافی نداشته باشد. گرفتگی مسیر ورودی یا اجزای پمپ نیز میتواند باعث کاهش توانایی پمپ در تأمین فشار مورد نیاز شود.
چگونه گرفتگی مسیر جریان را بررسی کنیم؟
اگر فشار در یک شیر یا یک بخش خاص کم است، ابتدا همان شیر، سرشیر، سردوش و فیلترهای مسیر را بررسی کنید. اگر مشکل در تمام نقاط ساختمان وجود دارد، مسیر ورودی، فیلتر اصلی و اجزای نزدیک پمپ باید بررسی شوند.
فیلتر و قطعات قابل شستوشو را تمیز کنید و گرفتگی شیر یا اتصالات را برطرف کنید. اگر لولهکشی دچار رسوب شدید یا گرفتگی داخلی شده باشد، بسته به وضعیت سیستم به شستوشو، اصلاح مسیر یا تعویض بخش آسیبدیده نیاز است.
۶. کمبود آب ورودی یا مشکل در مسیر مکش
پمپ برای ایجاد فشار مناسب به آب ورودی کافی نیاز دارد. اگر آب ورودی کم باشد، سطح آب مخزن پایین بیاید یا در مسیر مکش مشکل ایجاد شود، پمپ ممکن است نتواند فشار مورد نیاز را بهطور پایدار ایجاد کند. فشار ورودی نیز میتواند در طول روز تغییر کند و همین موضوع روی فشار خروجی سیستم اثر بگذارد.
چطور مشکل آب ورودی را بررسی کنیم؟
ابتدا سطح آب مخزن و باز بودن شیر ورودی را بررسی کنید. سپس مسیر مکش، اتصالات و فیلتر ورودی را از نظر گرفتگی یا نشتی بررسی کنید. اگر فشار آب ورودی ساختمان در ساعات مختلف تغییر میکند، فشار ورودی را در زمانهای مختلف اندازه بگیرید.
اگر منبع آب ورودی بهاندازه کافی آب در اختیار پمپ ساختمان قرار نمیدهد، باید علت کمبود آب یا نحوه تأمین آب اصلاح شود. در چنین شرایطی افزایش بیدلیل قدرت پمپ راهحل مناسبی نیست.
۷. نامناسب بودن ظرفیت پمپ برای میزان مصرف
گاهی پمپ خراب نیست بلکه برای دبی و ارتفاع مورد نیاز ساختمان به درستی انتخاب نشده است. وقتی چند مصرفکننده همزمان استفاده میکنند، نیاز سیستم افزایش پیدا میکند و اگر پمپ نتواند دبی و فشار مورد نیاز را تأمین کند، فشار در نقاط مصرف افت خواهد کرد. انتخاب پمپ باید بر اساس نوع کاربرد، ارتفاع، فشار مورد نیاز، مسیر لولهکشی و میزان مصرف انجام شود.
چگونه ظرفیت پمپ ساختمان را ارزیابی کنیم؟
با یک آزمایش ساده میتوانید به درستی یا نادرستی انتخاب ظرفیت پمپ پی ببرید. فشار آب را با یک مصرفکننده و سپس با دو یا چند مصرفکننده همزمان مقایسه کنید. اگر با افزایش مصرف، فشار بهشدت افت میکند اما پمپ رفتار غیرعادی دیگری ندارد، ظرفیت پمپ یا افت فشار در لولهکشی باید بررسی شود.
کارشناس فنی باید قبل از پیشنهاد تعویض پمپ، هد و دبی واقعی مورد نیاز سیستم را محاسبه کند. ممکن است مشکل از سایز لوله، ارتفاع ساختمان یا افت مسیر باشد. بدیهی است که در صورت انتخاب نامناسب، باید پمپ آب خانگی متناسب با شرایط ساختمان انتخاب شود.
۸. هوا گرفتن پمپ یا مشکل در آببندی مسیر مکش
ورود هوا به مسیر مکش میتواند عملکرد پمپ را مختل کند و در روند جریان آب پایدار اختلال ایجاد کند. این مورد در سیستمهایی که پمپ از مخزن یا منبعی در سطح پایینتر آب میکشد اهمیت بیشتری دارد زیرا شرایط مکش و فشار ورودی مستقیما بر عملکرد پمپ اثر میگذارند.
نحوه بررسی هوا گرفتن پمپ آب خانگی
اتصالات مسیر مکش، آببندیها، شیرهای مسیر و وضعیت پر بودن پمپ از آب را بررسی کنید. صدای غیرعادی پمپ، خروجی ناپایدار و افت عملکرد میتوانند سرنخ وجود مشکل در مکش باشند.
۹. خرابی یا کثیف بودن بخشهای داخلی پمپ
گرفتگی پروانه، نازل یا اجزای داخلی میتواند باعث شود پمپ آب را با فشار و دبی مورد انتظار پمپاژ نکند. اگر مسیر ورودی و خروجی، منبع، نشتی و کنترل فشار مشکلی ندارند اما پمپ همچنان نمیتواند فشار مورد نیاز را ایجاد کند، بخش هیدرولیکی پمپ باید بررسی شود.
باز کردن پمپ بدون آشنایی با ساختار آن میتواند به آببندی و قطعات داخلی آسیب بزند، بنابراین راهنمایی از یک متخصص تعمیرات پمپ آب خانگی الزامی است.
۱۰. نوسان فشار آب ورودی ساختمان
اگر پمپ از آب شهری یا منبعی با فشار متغیر تغذیه شود، بخشی از نوسان سیستم پمپاژ ممکن است از پمپ نباشد. فشار آب شبکه میتواند با تغییر میزان مصرف در ساعات مختلف تغییر کند و این تغییر به سیستم تقویت فشار منتقل شود.
چگونه از شرایط فشار آب ورودی ساختمان آگاه شویم؟
فشار آب ورودی را قبل از پمپ و در چند زمان مختلف اندازهگیری و ثبت کنید. اگر فشار ورودی همزمان با نوسان فشار خروجی تغییر میکند، باید منبع نوسان را در ورودی سیستم جستوجو کرد.
در بعضی کاربردها استفاده از سیستم کنترل فشار یا بوستر پمپ با کنترل مناسب میتواند فشار خروجی را پایدارتر کند.
نتیجه گیری
نوسان فشار آب در آپارتمانها، چالشی رایج اما کاملا قابل حل است که در بسیاری از مواقع برخلاف تصور عمومی نیازی به تعویض پرهزینه کل سیستم پمپ ندارد. همانطور که بررسی کردیم، عواملی مانند تنظیم نبودن منبع تحت فشار، خرابی پرشر سوئیچ، نشتی، مشکل شیر یکطرفه، گرفتگی مسیر، هوا گرفتن پمپ یا انتخاب نامناسب ظرفیت پمپ میتوانند باعث ایجاد این مشکل شوند. بنابراین تشخیص صحیح علت، پیش از اقدام به تعمیر یا تعویض قطعات، اهمیت زیادی دارد. بسیاری از مشکلات پمپ با تشخیص بهموقع، سرویس دورهای و بررسی منظم اجزای پمپ قابل پیشگیری هستند. آشنایی با نحوه عملکرد پمپ، شناخت قطعات، تشخیص علائم خرابی و یادگیری روش صحیح عیبیابی و تعمیر میتواند از هزینههای ناشی از خرابیهای جدیتر تجهیزات آبرسانی جلوگیری کند.
اگر قصد دارید این مهارت را بهصورت اصولی و عملی یاد بگیرید، آموزشگاه سنجش پارسیان به عنوان برگزارکننده دورههای تاسیساتی فنی حرفه ای دوره تعمیرات پمپ آب ساختمان در مشهد را بهصورت کاربردی و کارگاهی زیر نظر اساتید مجرب برگزار میکند.
سوالات متداول
- آیا پمپ آب در زمان قطعی آب کار میکند؟
خیر، پمپ آب به آب ورودی نیاز دارد تا بتواند کار کند. در صورت قطع شدن آب، پمپ نمیتواند جریان آب را ایجاد کند.
- از کجا بفهمیم مشکل کم و زیاد شدن فشار آب از منبع تحت فشار است؟
اگر پمپ در فاصلههای کوتاه مرتب روشن و خاموش میشود یا فشار آب بهصورت متناوب تغییر میکند، منبع تحت فشار یکی از بخشهایی است که باید بررسی شود. اندازهگیری فشار هوای منبع و بررسی وضعیت تیوپ یا دیافراگم میتواند در تشخیص مشکل کمک کند.
- چرا پمپ آب با وجود بسته بودن شیرها روشن میشود؟
۳. چرا پمپ آب با وجود بسته بودن شیرها روشن میشود؟ روشن شدن پمپ در حالی که مصرفی وجود ندارد معمولا میتواند ناشی از نشتی، خرابی شیر یکطرفه یا افت فشار در سیستم باشد. ابتدا باید مطمئن شوید هیچ شیر یا مصرفکنندهای باز نیست و سپس مسیر لولهکشی و تجهیزات کنترل فشار بررسی شود.
- چرا پمپ روشن است ولی فشار آب همچنان کم است؟
گرفتگی فیلتر یا مسیر آب، مشکل در مسیر مکش، کمبود آب ورودی، هوا گرفتن پمپ، خرابی بخشهای داخلی پمپ یا انتخاب نامناسب ظرفیت پمپ میتواند باعث این وضعیت شود. بررسی مسیر ورودی و خروجی و مقایسه عملکرد پمپ در شرایط مختلف مصرف، به تشخیص علت کمک میکند.
- آیا سرویس دورهای پمپ آب میتواند از نوسان فشار جلوگیری کند؟
بله. بررسی دورهای قطعات و وضعیت کلی پمپ میتواند بسیاری از مشکلات را پیش از جدی شدن شناسایی کند. سرویس منظم همچنین کمک میکند علت افت یا نوسان فشار زودتر تشخیص داده شود و از تعمیرات پرهزینهتر جلوگیری شود.